Phân tích một công ty
Tác giả: Chad Smith · Cập nhật
Trên trang này
Trong bài học này, bạn sẽ học
- Mô tả công ty làm gì và kiếm tiền như thế nào
- Đọc các phần chính của ba báo cáo tài chính
- Tính và diễn giải các chỉ số cơ bản như P/E và hệ số chi trả cổ tức
- Dùng danh sách kiểm tra đơn giản trước khi mua một cổ phiếu
Thuật ngữ chính
Bài học về danh mục đã gợi ý nắm giữ một vài cổ phiếu được nghiên cứu kỹ quanh phần lõi là các quỹ. Bài này hướng dẫn cách nghiên cứu chúng. Bạn sẽ học cách hiểu một doanh nghiệp, đọc các báo cáo tài chính chính, dùng một vài chỉ số phổ biến, và áp dụng một danh sách kiểm tra ngắn trước khi mua. Đây là phần giới thiệu về phân tích cơ bản cho từng cổ phiếu; nó sẽ không biến bạn thành chuyên gia, nhưng sẽ giúp bạn đặt đúng câu hỏi.
Bắt đầu từ doanh nghiệp
Trước khi xem các con số, hãy hiểu công ty làm gì.
- Công ty bán gì, và cho ai?
- Công ty kiếm tiền như thế nào? Bán hàng một lần, thuê bao, phí, quảng cáo?
- Đối thủ cạnh tranh là ai?
- Điều gì bảo vệ công ty khỏi cạnh tranh? Thương hiệu mạnh, bằng sáng chế, quy mô, hiệu ứng mạng lưới hoặc chi phí chuyển đổi cao là những ví dụ.
- Điều gì có thể đi sai? Quy định pháp lý, công nghệ mới, phụ thuộc vào một vài khách hàng hoặc nhà cung cấp?
Nếu bạn không thể giải thích doanh nghiệp trong vài câu, rất khó đánh giá cổ phiếu có phải là khoản đầu tư hợp lý hay không. Báo cáo thường niên và tài liệu trình bày cho nhà đầu tư của công ty, được công bố trên trang web công ty và với cơ quan quản lý, là nguồn thông tin chính.
Ba báo cáo tài chính
Các công ty niêm yết công bố báo cáo tài chính, thường theo quý hoặc nửa năm, kèm một báo cáo thường niên đầy đủ.
Báo cáo kết quả kinh doanh
Cho thấy kết quả hoạt động trong một kỳ:
- Doanh thu: tiền từ bán hàng.
- Chi phí: số tiền đã chi để tạo ra doanh số đó và vận hành doanh nghiệp.
- Lợi nhuận hoạt động: doanh thu trừ chi phí hoạt động.
- Lợi nhuận ròng: lợi nhuận sau mọi chi phí, lãi vay và thuế.
- Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS): lợi nhuận ròng chia cho số cổ phiếu.
Bảng cân đối kế toán
Cho thấy tình hình tài chính tại một thời điểm:
- Tài sản: những gì công ty sở hữu, như tiền mặt, bất động sản và thiết bị.
- Nợ phải trả: những gì công ty nợ, như khoản vay và tiền nợ nhà cung cấp.
- Vốn chủ sở hữu: tài sản trừ nợ phải trả, tức phần của cổ đông.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Cho thấy dòng tiền đi vào và đi ra:
- Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh: tiền từ hoạt động kinh doanh chính.
- Dòng tiền từ hoạt động đầu tư: chi cho tài sản, hoặc tiền thu từ bán chúng.
- Dòng tiền từ hoạt động tài chính: đi vay, trả nợ, phát hành cổ phiếu và chi trả cổ tức.
Lợi nhuận và tiền mặt không giống nhau. Một công ty có thể báo lãi nhưng dòng tiền yếu, ví dụ nếu khách hàng chưa thanh toán. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh ổn định là dấu hiệu của một doanh nghiệp lành mạnh.
Một vài thước đo hữu ích
Tăng trưởng
So sánh doanh thu và lợi nhuận qua nhiều năm. Công ty đang tăng trưởng, đi ngang hay thu hẹp? Tăng trưởng ổn định nhìn chung là dấu hiệu tốt hơn một năm mạnh đơn lẻ.
Biên lợi nhuận
Biên lợi nhuận ròng (%) = lợi nhuận ròng ÷ doanh thu × 100
Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): doanh thu 500 triệu, lợi nhuận ròng 50 triệu. Biên lợi nhuận ròng = 10%. Biên lợi nhuận cao hơn nghĩa là công ty giữ lại nhiều hơn từ mỗi lần bán dưới dạng lợi nhuận. Biên lợi nhuận khác nhau rất nhiều theo ngành.
Chỉ số giá trên lợi nhuận (P/E)
P/E = giá cổ phiếu ÷ lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu
Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): giá cổ phiếu 60, EPS 4. P/E = 15. Nhà đầu tư đang trả gấp 15 lần lợi nhuận một năm cho cổ phiếu đó.
P/E cao có thể nghĩa là thị trường kỳ vọng tăng trưởng mạnh, hoặc cổ phiếu đắt. P/E thấp có thể nghĩa là cổ phiếu rẻ, hoặc thị trường kỳ vọng có vấn đề. Tự bản thân P/E cho bạn biết rất ít; hãy so sánh nó với lịch sử của chính công ty và với các công ty tương tự.
Nợ
So sánh nợ với vốn chủ sở hữu hoặc với lợi nhuận. Một công ty nợ nhiều dễ bị tổn thương hơn khi lợi nhuận giảm hoặc lãi suất tăng. Hãy xem dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có dư sức trang trải các khoản trả lãi không.
Hệ số chi trả cổ tức
Hệ số chi trả cổ tức = lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu ÷ cổ tức trên mỗi cổ phiếu
Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): EPS 4, cổ tức 2. Hệ số = 2. Công ty kiếm được gấp đôi số tiền chi trả. Hệ số dưới 1 nghĩa là công ty chi trả nhiều hơn số kiếm được, điều có thể không kéo dài. Bài học về cổ tức giải thích vì sao điều này quan trọng.
So sánh những thứ tương đồng
Các chỉ số khác nhau theo ngành. Công ty phần mềm thường có biên lợi nhuận cao và P/E cao; siêu thị thường có biên lợi nhuận mỏng. Công ty tiện ích thường mang nhiều nợ hơn công ty công nghệ. Hãy luôn so sánh một công ty với quá khứ của chính nó và với các công ty cùng ngành, không phải với toàn bộ thị trường.
Giá và giá trị
Một công ty tuyệt vời có thể là khoản đầu tư tồi nếu bạn trả quá nhiều cho nó, và một công ty trung bình có thể là khoản đầu tư hợp lý ở mức giá đủ thấp. Phân tích cố gắng đánh giá cả chất lượng lẫn giá. Không phương pháp nào cho câu trả lời chắc chắn; tương lai có thể khác với mọi dự báo.
Rủi ro và dấu hiệu cảnh báo
Hãy để ý:
- doanh thu hoặc biên lợi nhuận giảm qua nhiều năm
- nợ tăng mà không có tăng trưởng tương ứng
- lợi nhuận không chuyển thành tiền mặt
- thường xuyên thay đổi kiểm toán viên hoặc phương pháp kế toán
- phụ thuộc nặng vào một sản phẩm, khách hàng hoặc nhà cung cấp
- phát hành lượng lớn cổ phiếu làm pha loãng cổ đông hiện hữu
Danh sách kiểm tra đơn giản trước khi mua
- Tôi có thể giải thích công ty kiếm tiền như thế nào.
- Doanh thu và lợi nhuận ổn định hoặc tăng trưởng qua nhiều năm.
- Nợ ở mức kiểm soát được so với lợi nhuận và dòng tiền.
- Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh dương và nhìn chung khớp với lợi nhuận.
- Mức định giá, như P/E, hợp lý so với các công ty cùng ngành và lịch sử.
- Tôi biết các rủi ro chính và điều gì sẽ khiến tôi bán.
- Quy mô vị thế phù hợp với danh mục của tôi, để một đợt giảm lớn không gây thiệt hại nghiêm trọng.
Biểu đồ và thời điểm
Một số nhà đầu tư cũng dùng phân tích kỹ thuật để chọn thời điểm mua, ví dụ mua sau khi giá hồi về một mức hỗ trợ. Khóa học phân tích kỹ thuật trình bày các công cụ này. Với nhà đầu tư dài hạn, doanh nghiệp và mức giá đã trả thường quan trọng hơn việc chọn thời điểm ngắn hạn.
Điểm chính cần nhớ
- Hiểu công ty làm gì, kiếm tiền như thế nào và điều gì bảo vệ nó.
- Báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán và báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho thấy kết quả hoạt động, tình hình tài chính và tiền mặt.
- Các chỉ số như biên lợi nhuận, P/E, thước đo nợ và hệ số chi trả cổ tức giúp đánh giá chất lượng và giá.
- So sánh các chỉ số với lịch sử của công ty và các công ty cùng ngành.
- Dùng danh sách kiểm tra và xác định quy mô mỗi khoản nắm giữ sao cho một công ty không thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho danh mục của bạn.
Kiểm tra mức độ hiểu bài
1. Giá cổ phiếu của một công ty là 60 và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu là 4. Chỉ số P/E là bao nhiêu?
- A. 4
- B. 15
- C. 24
- D. 240
Xem đáp án
B. 15
2. Báo cáo nào cho thấy tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của công ty tại một thời điểm?
- A. Báo cáo kết quả kinh doanh
- B. Bảng cân đối kế toán
- C. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
- D. Thông báo cổ tức
Xem đáp án
B. Bảng cân đối kế toán
3. Vì sao nên so sánh các chỉ số của một công ty với các công ty tương tự?
- A. Các chỉ số có ý nghĩa như nhau ở mọi ngành
- B. Mức được coi là cao hay thấp khác nhau theo ngành
- C. Luật pháp yêu cầu
- D. Nó tránh được mọi rủi ro
Xem đáp án
B. Mức được coi là cao hay thấp khác nhau theo ngành
Broker chứng khoán để áp dụng vào thực tế
Hãy thực hành điều này trên tài khoản demo trước, không có tiền nào bị rủi ro.
Trading 2124,8 / 5Truy cập
XTB4,5 / 5Truy cập
Interactive Brokers4,5 / 5Truy cập