Chuyển đến nội dung
Menu

Sợ hãi và tham lam trong giao dịch

Tác giả: Chad Smith · Cập nhật

Trên trang này
  1. Hai mặt của cùng một vấn đề
  2. Nỗi sợ khiến trader làm gì
  3. Lòng tham khiến trader làm gì
  4. Cả hai cảm xúc phá hỏng các con số ra sao
  5. Dấu hiệu cho thấy cảm xúc đang chi phối
  6. Quy tắc giúp giảm sợ hãi và tham lam
  7. Một bài tập ngắn
  8. Những điểm chính

Trong bài học này, bạn sẽ học

  • Nhận biết những hành động mà sợ hãi và tham lam tạo ra trên nền tảng
  • Giải thích cả hai cảm xúc phá hỏng sự cân bằng giữa lệnh thắng và lệnh thua ra sao
  • Dùng lệnh đặt sẵn và khối lượng cố định để giảm việc thoát lệnh theo cảm xúc
  • Nhận ra các dấu hiệu thể chất và tinh thần cho thấy cảm xúc đang chi phối

Bài học đầu tiên đã cho thấy cảm xúc biến thành hành động trên nền tảng. Bài này xem xét hai cảm xúc lâu đời nhất trên thị trường, sợ hãi và tham lam. Bạn sẽ thấy mỗi cảm xúc khiến trader làm gì, cả hai phá hỏng sự cân bằng giữa lệnh thắng và lệnh thua ra sao, và những quy tắc đơn giản nào làm giảm ảnh hưởng của chúng.

Hai mặt của cùng một vấn đề

Sợ hãi và tham lam thường được mô tả là hai thái cực, nhưng trong giao dịch chúng gây ra cùng một kiểu thiệt hại. Cả hai đều thúc đẩy bạn thay đổi lệnh sau khi đã vào, dựa trên cảm xúc thay vì điều kế hoạch nói. Nỗi sợ khiến bạn muốn thoát khỏi rủi ro. Lòng tham khiến bạn muốn nhiều lợi nhuận hơn mức kế hoạch cho phép.

Không cảm xúc nào là khuyết điểm cần loại bỏ. Nỗi sợ hữu ích khi nó ngăn bạn mạo hiểm số tiền không thể chấp nhận mất. Vấn đề bắt đầu khi sợ hãi hay tham lam lấn át các quy tắc bạn đặt ra lúc bình tĩnh.

Nỗi sợ khiến trader làm gì

Nỗi sợ thể hiện theo nhiều cách:

  • Không vào các setup hợp lệ. Sau vài lệnh thua, trader thấy một tín hiệu khớp với kế hoạch và do dự cho đến khi nhịp di chuyển đã qua.
  • Đóng lệnh thắng quá sớm. Lệnh có lãi, rồi giá điều chỉnh một chút, và trader đóng lệnh để giữ khoản lãi, còn cách xa take profit dự kiến.
  • Thu hẹp stop quá sớm. Stop loss bị dời về điểm hòa vốn trước khi lệnh có không gian để phát triển, và nhiễu giá bình thường đóng lệnh.
  • Giao dịch quá nhỏ đến mức chẳng có ý nghĩa. Khối lượng bị cắt giảm đến mức trader không còn quan tâm đến việc tuân thủ quy tắc.

Nỗi sợ mạnh nhất sau các lệnh thua và khi khối lượng vị thế quá lớn so với tài khoản. Nếu mỗi bước giá đều có cảm giác quan trọng, khối lượng thường là nguyên nhân gốc rễ.

Lòng tham khiến trader làm gì

Lòng tham thể hiện theo cách khác:

  • Tăng khối lượng sau khi thắng. Một tuần tốt khiến trader cảm thấy mình giỏi, và rủi ro mỗi lệnh tăng dần mà không có quyết định bằng văn bản nào.
  • Bỏ take profit. Lệnh chạm mục tiêu, nhưng trader muốn nhiều hơn và để lệnh chạy mà không có kế hoạch thoát.
  • Nhồi thêm vị thế không theo quy tắc. Các điểm vào thêm được bổ sung cho một lệnh đang thắng vì nó "có vẻ mạnh".
  • Dùng quá nhiều leverage. Leverage cho phép mở vị thế lớn với số tiền nạp nhỏ, điều nuôi dưỡng thôi thúc kiếm thật nhiều thật nhanh.

Lòng tham mạnh nhất sau các lệnh thắng và khi trader có một mục tiêu về tiền, chẳng hạn muốn kiếm một số tiền cố định trước thứ Sáu.

Cả hai cảm xúc phá hỏng các con số ra sao

Mọi kế hoạch đều dựa vào mối quan hệ giữa quy mô trung bình của lệnh thắng và quy mô trung bình của lệnh thua. Sợ hãi và tham lam tấn công mối quan hệ đó từ cả hai phía.

Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): một kế hoạch chấp nhận rủi ro 100 đô la Mỹ mỗi lệnh và nhắm đến 200 đô la Mỹ cho lệnh thắng. Kế hoạch thắng 4 lệnh trên 10.

  • Theo kế hoạch: 4 × 200 − 6 × 100 = +200 đô la Mỹ qua 10 lệnh.
  • Với nỗi sợ, lệnh thắng bị đóng ở 100 thay vì 200: 4 × 100 − 6 × 100 = −200 đô la Mỹ.
  • Với nỗi sợ ở lệnh thắng và hy vọng ở lệnh thua, lệnh thua lớn lên 150: 4 × 100 − 6 × 150 = −500 đô la Mỹ.

Điểm vào và tỷ lệ thắng không thay đổi. Chỉ điểm thoát thay đổi, và một kế hoạch dương trên giấy đã trở thành âm. Bạn có thể kiểm tra các con số của chính mình bằng công cụ tính rủi ro/lợi nhuận.

Dấu hiệu cho thấy cảm xúc đang chi phối

Nhận ra khoảnh khắc trước sai lầm là điều hữu ích. Các dấu hiệu phổ biến gồm:

  • theo dõi từng bước giá của một lệnh thay vì nhìn biểu đồ rộng hơn
  • tức ngực, thở nhanh hơn hoặc bồn chồn
  • nói với màn hình hoặc với chính mình về điều giá "nên" làm
  • muốn kiểm tra con số lãi lỗ thay vì biểu đồ
  • nghĩ về việc có thể mua gì bằng khoản lãi, hoặc khoản lỗ sẽ tệ đến đâu

Không dấu hiệu nào trong số này có nghĩa là bạn phải đóng lệnh. Chúng có nghĩa là bạn không nên đưa ra quyết định mới về lệnh đó cho đến khi đã lùi lại một bước.

Quy tắc giúp giảm sợ hãi và tham lam

Cách bảo vệ tốt nhất là đưa ra quyết định trước khi vào lệnh, khi bạn bình tĩnh, và khiến việc thay đổi trong lúc giữ lệnh trở nên khó khăn.

  1. Đặt stop và mục tiêu khi vào lệnh. Đặt cả hai dưới dạng lệnh trên nền tảng, không phải kế hoạch trong đầu.
  2. Cố định rủi ro mỗi lệnh bằng văn bản. Ví dụ, một tỷ lệ phần trăm nhỏ cố định của tài khoản. Công cụ tính khối lượng vị thế chuyển điều đó thành khối lượng lot.
  3. Xác định những thay đổi duy nhất được phép. Ví dụ: "Tôi có thể dời stop về điểm hòa vốn khi giá đã đi được một lần mức rủi ro theo hướng có lợi. Tôi không được dời stop ra xa hơn." Một trailing stop có thể tự động tuân theo quy tắc này.
  4. Rời khỏi màn hình sau khi vào lệnh. Nếu bạn không thể theo dõi mà không can thiệp, hãy đặt cảnh báo và đóng biểu đồ.
  5. Chỉ thay đổi khối lượng tại các thời điểm đánh giá định trước. Ví dụ, xem lại rủi ro mỗi tháng một lần, không bao giờ giữa phiên.

Một bài tập ngắn

Trong mười lệnh demo hoặc thật tiếp theo, hãy ghi lại hai con số cho mỗi lệnh: điểm thoát dự kiến và điểm thoát thực tế. Nếu lệnh thắng thực tế thường nhỏ hơn dự kiến, nỗi sợ đang cắt ngắn chúng. Nếu lệnh thua thực tế lớn hơn dự kiến, hy vọng hoặc lòng tham đang kéo dài chúng. Cả hai khuôn mẫu đều khắc phục được khi bạn đã nhìn thấy chúng, và bài học về ghi nhật ký cho thấy cách theo dõi chúng theo thời gian.

Những điểm chính

  • Sợ hãi và tham lam đều khiến trader thay đổi lệnh sau khi vào vì lý do cảm xúc.
  • Nỗi sợ cắt ngắn lệnh thắng, trì hoãn điểm vào và thu hẹp stop quá sớm; lòng tham tăng khối lượng và bỏ điểm thoát.
  • Chỉ thay đổi điểm thoát cũng có thể biến một kế hoạch dương thành kế hoạch thua lỗ.
  • Đặt stop, mục tiêu và khối lượng trước khi vào lệnh, và viết ra những thay đổi duy nhất bạn cho phép.
  • Khối lượng vị thế lớn khiến cả hai cảm xúc mạnh hơn, vì vậy hãy giữ rủi ro mỗi lệnh nhỏ và cố định.

Kiểm tra mức độ hiểu bài

  1. 1. Hành động nào điển hình nhất của nỗi sợ?

    • A. Nhồi thêm vào lệnh đang thắng mà không có kế hoạch
    • B. Đóng sớm lệnh đang thắng để chốt một khoản lãi nhỏ
    • C. Nhân đôi khối lượng sau một tuần thắng
    • D. Bỏ take profit để lệnh chạy mãi
    Xem đáp án

    B. Đóng sớm lệnh đang thắng để chốt một khoản lãi nhỏ

  2. 2. Kế hoạch của bạn nhắm đến lệnh thắng lớn gấp đôi lệnh thua, nhưng nỗi sợ khiến bạn đóng lệnh thắng ở một nửa khoảng cách dự kiến. Tỷ lệ thay đổi ra sao?

    • A. Vẫn là 2:1
    • B. Giảm còn khoảng 1:1
    • C. Tăng lên 4:1
    • D. Không ảnh hưởng gì
    Xem đáp án

    B. Giảm còn khoảng 1:1

  3. 3. Đâu là cách phòng vệ thực tế trước việc tăng khối lượng do lòng tham?

    • A. Một quy tắc rủi ro theo tỷ lệ phần trăm cố định được viết ra trước phiên
    • B. Chỉ giao dịch vào thứ Sáu
    • C. Dùng leverage cao hơn
    • D. Tắt stop loss
    Xem đáp án

    A. Một quy tắc rủi ro theo tỷ lệ phần trăm cố định được viết ra trước phiên

Nơi để thực hành

Hãy thực hành điều này trên tài khoản demo trước, không có tiền nào bị rủi ro.