Chuyển đến nội dung
Menu

GDP và tăng trưởng kinh tế: đọc bức tranh tổng thể

Tác giả: Chad Smith · Cập nhật

Trên trang này
  1. GDP là gì
  2. GDP được báo cáo như thế nào
  3. Điều chỉnh và các lần ước tính
  4. Vì sao GDP thường làm thị trường biến động ít hơn dự kiến
  5. Chỉ báo dẫn dắt, trùng khớp và trễ
  6. Khảo sát doanh nghiệp và PMI
  7. Các dữ liệu tăng trưởng khác
  8. Tăng trưởng tác động tiền tệ ra sao
  9. Đọc một báo cáo GDP
  10. Tăng trưởng và tâm lý rủi ro
  11. Những điểm chính

Trong bài học này, bạn sẽ học

  • Giải thích GDP đo lường gì và được báo cáo như thế nào
  • Phân biệt chỉ báo dẫn dắt, chỉ báo trùng khớp và chỉ báo trễ
  • Đọc các khảo sát doanh nghiệp như PMI
  • Kết nối dữ liệu tăng trưởng với chính sách ngân hàng trung ương và biến động tiền tệ

Việc làm và lạm phát là hai phần của bức tranh kinh tế. Tăng trưởng là phần thứ ba. Bài này giải thích GDP đo lường gì, cách đọc báo cáo tăng trưởng, vì sao các khảo sát doanh nghiệp thường làm thị trường biến động nhiều hơn chính GDP, và kỳ vọng tăng trưởng tác động đến tiền tệ ra sao.

GDP là gì

Tổng sản phẩm quốc nội, hay GDP, là tổng giá trị của mọi hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong một nền kinh tế trong một khoảng thời gian, thường là một quý hoặc một năm. Đây là thước đo đơn lẻ bao quát nhất về hoạt động kinh tế.

GDP có thể được xem là tổng của bốn thành phần:

GDP = chi tiêu tiêu dùng + đầu tư doanh nghiệp + chi tiêu chính phủ + (xuất khẩu − nhập khẩu)

Chi tiêu tiêu dùng thường là thành phần lớn nhất ở các nền kinh tế phát triển. Thay đổi ở mỗi thành phần giúp giải thích vì sao tăng trưởng đang tăng tốc hay chậm lại.

GDP = C + I + G + (X − M)Ví dụ60%Tiêu dùng ~60%Đầu tư ~18%Chính phủ ~20%Xuất khẩu ròng (X − M) ~2%Tỷ trọng mang tính minh họa; tiêu dùng thường là phần lớn nhất.
GDP cộng bốn loại chi tiêu, và ở các nền kinh tế phát triển, người tiêu dùng thường chiếm phần lớn nhất.

GDP được báo cáo như thế nào

Phần lớn các quốc gia báo cáo GDP hằng quý. Số liệu thường được điều chỉnh theo lạm phát, gọi là GDP thực, để thể hiện thay đổi về sản lượng thực tế thay vì chỉ là giá cao hơn.

Các báo cáo trình bày tăng trưởng theo nhiều cách khác nhau:

  • So với quý trước: thay đổi so với quý trước đó.
  • Quy đổi theo năm (annualized): thay đổi theo quý được quy đổi thành tốc độ hằng năm. Mỹ dùng cách này, nên số liệu của họ trông lớn hơn số liệu chưa quy đổi của các quốc gia khác.
  • So với cùng kỳ năm trước: thay đổi so với cùng quý năm trước.

Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): một nền kinh tế tăng trưởng 0,5% trong một quý. Quy đổi theo năm, con số đó khoảng 2%, vì cộng dồn 0,5% qua bốn quý cho khoảng 2,0%. So sánh con số quy đổi theo năm 2% của Mỹ với con số theo quý 0,5% của châu Âu cho thấy mức tăng trưởng tương tự, không phải rất khác nhau.

Hai quý liên tiếp GDP giảm thường được mô tả là suy thoái, dù các cơ quan chính thức ở một số quốc gia dùng định nghĩa rộng hơn.

Điều chỉnh và các lần ước tính

GDP được công bố lần đầu dưới dạng ước tính sơ bộ, sau đó được điều chỉnh khi có thêm dữ liệu. Các điều chỉnh có thể đáng kể. Trader chú ý nhất đến ước tính đầu tiên, nhưng các điều chỉnh lớn vẫn có thể làm giá biến động.

Vì sao GDP thường làm thị trường biến động ít hơn dự kiến

GDP quan trọng nhưng phản ánh quá khứ. Đến khi số liệu quý được công bố, thị trường đã thấy dữ liệu hằng tháng về doanh số bán lẻ, sản xuất công nghiệp, thương mại và việc làm của quý đó. Phần lớn kết quả đã được dự đoán. Một bất ngờ lớn vẫn làm tiền tệ biến động, nhưng hằng ngày, dữ liệu kịp thời hơn thường có ảnh hưởng lớn hơn.

Chỉ báo dẫn dắt, trùng khớp và trễ

Dữ liệu kinh tế có thể được nhóm theo thời điểm:

  • Chỉ báo dẫn dắt thường thay đổi trước nền kinh tế. Ví dụ: khảo sát doanh nghiệp, đơn đặt hàng mới, giấy phép xây dựng, niềm tin người tiêu dùng.
  • Chỉ báo trùng khớp biến động cùng nền kinh tế. Ví dụ: sản xuất công nghiệp, doanh số bán lẻ, chính GDP.
  • Chỉ báo trễ thay đổi sau khi nền kinh tế đã chuyển hướng. Ví dụ: tỷ lệ thất nghiệp, một số thước đo lạm phát.

Trader đặc biệt coi trọng các chỉ báo dẫn dắt vì chúng gợi ý tăng trưởng sẽ đi về đâu tiếp theo.

Khảo sát doanh nghiệp và PMI

Chỉ số nhà quản trị mua hàng, hay PMI, là các khảo sát hằng tháng hỏi doanh nghiệp xem các hoạt động như sản lượng, đơn đặt hàng mới và việc làm tăng hay giảm. Chúng được công bố sớm, thường trong những ngày đầu tháng hoặc thậm chí vào cuối tháng mà chúng khảo sát.

  • Giá trị trên 50 gợi ý hoạt động đang mở rộng.
  • Giá trị dưới 50 gợi ý hoạt động đang thu hẹp.
  • Càng xa mức 50, tín hiệu càng mạnh.

Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): PMI dịch vụ của một quốc gia giảm từ 53 xuống 49,5, so với dự báo 52. Hoạt động đã chuyển từ mở rộng sang thu hẹp, và thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Thị trường có thể hạ kỳ vọng về tăng trưởng và lãi suất, và đồng tiền có thể yếu đi.

Ví dụThu hẹpMở rộngtrước 53dự báo 52thực tế 49,54045505560Từ mở rộng sang thu hẹp, và thấp hơn nhiều so với dự báo.
Trên 50 là hoạt động mở rộng, dưới 50 là thu hẹp; mức bất ngờ so với dự báo quyết định phản ứng.

Các PMI riêng biệt thường bao gồm sản xuất và dịch vụ. Ở những nền kinh tế mà dịch vụ chiếm ưu thế, PMI dịch vụ thường quan trọng hơn.

Các dữ liệu tăng trưởng khác

Các số liệu hằng tháng mà trader theo dõi gồm:

  • Doanh số bán lẻ: chi tiêu của người tiêu dùng tại cửa hàng và trực tuyến.
  • Sản xuất công nghiệp: sản lượng từ nhà máy, mỏ và các ngành tiện ích.
  • Cán cân thương mại: xuất khẩu trừ nhập khẩu.
  • Dữ liệu nhà ở: số nhà khởi công, giấy phép và doanh số.
  • Các khảo sát niềm tin người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Tăng trưởng tác động tiền tệ ra sao

Tăng trưởng ảnh hưởng đến tiền tệ theo hai cách chính.

  1. Thông qua lãi suất. Tăng trưởng mạnh có thể đẩy lạm phát lên và khiến khả năng tăng lãi suất cao hơn, điều hỗ trợ đồng tiền. Tăng trưởng yếu khiến khả năng cắt giảm cao hơn.
  2. Thông qua dòng vốn đầu tư. Một nền kinh tế tăng trưởng nhanh có thể thu hút đầu tư nước ngoài vào cổ phiếu và doanh nghiệp, làm tăng nhu cầu đối với đồng tiền của họ.

Như mọi khi, sự so sánh giữa hai nền kinh tế mới quan trọng. Nếu Mỹ tăng trưởng nhanh hơn khu vực đồng euro, và cả hai ngân hàng trung ương đều được kỳ vọng sẽ phản ứng, EUR/USD có thể giảm dù cả hai nền kinh tế đều đang tăng trưởng.

Đọc một báo cáo GDP

Khi một báo cáo GDP được công bố, hãy nhìn xa hơn con số chính:

  1. So sánh với dự báo, như với mọi số liệu khác.
  2. Kiểm tra các thành phần. Tăng trưởng do chi tiêu tiêu dùng và đầu tư doanh nghiệp thúc đẩy thường được xem là lành mạnh hơn tăng trưởng do tích trữ hàng tồn kho tạm thời hoặc một đợt tăng chi tiêu chính phủ một lần.
  3. Xem các điều chỉnh cho các quý trước.
  4. Kiểm tra các thước đo giá trong báo cáo, mà một số ngân hàng trung ương theo dõi để đánh giá lạm phát.

Ví dụ minh họa (tình huống minh họa): GDP quý vượt dự báo, nhưng phần lớn tăng trưởng thêm đến từ việc các công ty tích trữ hàng trong kho, trong khi chi tiêu tiêu dùng chậm lại. Trader có thể xem mức vượt kỳ vọng này là chất lượng thấp, và phản ứng của đồng tiền có thể nhanh chóng phai nhạt.

Tăng trưởng và tâm lý rủi ro

Tăng trưởng toàn cầu cũng định hình tâm lý rủi ro. Khi kinh tế thế giới có vẻ mạnh, nhà đầu tư thường mua các tài sản rủi ro hơn và các đồng tiền lợi suất cao hơn. Khi lo ngại về tăng trưởng gia tăng, họ chuyển sang các tài sản trú ẩn an toàn. Bài học về ưa rủi ro và ngại rủi ro trình bày chi tiết điều này. Trước đó, bài học tiếp theo về lịch kinh tế cho thấy cách theo dõi tất cả các số liệu này.

Những điểm chính

  • GDP đo tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ mà một nền kinh tế sản xuất ra.
  • Kiểm tra xem số liệu là theo quý, quy đổi theo năm hay so với cùng kỳ năm trước trước khi so sánh các quốc gia.
  • GDP phản ánh quá khứ và được điều chỉnh, nên thị trường thường phản ứng mạnh hơn với dữ liệu kịp thời.
  • PMI và các chỉ báo dẫn dắt khác gợi ý tăng trưởng đang hướng về đâu; 50 là ranh giới trong PMI.
  • Tăng trưởng mạnh hơn thường hỗ trợ đồng tiền thông qua kỳ vọng lãi suất cao hơn và dòng vốn đầu tư.

Kiểm tra mức độ hiểu bài

  1. 1. GDP đo lường điều gì?

    • A. Tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong một nền kinh tế
    • B. Cung tiền
    • C. Số người có việc làm
    • D. Bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương
    Xem đáp án

    A. Tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong một nền kinh tế

  2. 2. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) trên 50 thường có nghĩa là gì?

    • A. Hoạt động đang mở rộng
    • B. Hoạt động đang thu hẹp
    • C. Hoàn toàn không thay đổi
    • D. Lạm phát bằng không
    Xem đáp án

    A. Hoạt động đang mở rộng

  3. 3. Vì sao một số liệu GDP đôi khi gây phản ứng yếu hơn một số liệu PMI?

    • A. GDP phản ánh quá khứ và đã được dự đoán một phần qua các dữ liệu trước đó
    • B. GDP không bao giờ được công bố
    • C. PMI luôn chính xác hơn
    • D. GDP được công bố mỗi giờ
    Xem đáp án

    A. GDP phản ánh quá khứ và đã được dự đoán một phần qua các dữ liệu trước đó

Nơi để thực hành

Hãy thực hành điều này trên tài khoản demo trước, không có tiền nào bị rủi ro.