Chuyển đến nội dung
Menu

Lạm phát: CPI, lạm phát lõi và biến động tiền tệ

Tác giả: Chad Smith · Cập nhật

Trên trang này
  1. Lạm phát là gì
  2. Lạm phát được đo lường như thế nào
  3. Lạm phát tổng thể và lạm phát lõi
  4. Ngân hàng trung ương phản ứng như thế nào
  5. Lạm phát tác động tiền tệ ra sao
  6. Khi lạm phát không hỗ trợ đồng tiền
  7. Đọc một số liệu lạm phát
  8. Kỳ vọng lạm phát
  9. Những điểm chính

Trong bài học này, bạn sẽ học

  • Định nghĩa lạm phát và giải thích CPI đo lường nó ra sao
  • Giải thích sự khác biệt giữa lạm phát tổng thể và lạm phát lõi
  • Kết nối số liệu lạm phát với các quyết định của ngân hàng trung ương
  • Đọc một số liệu lạm phát so với dự báo

Bài học trước đã giải thích rằng phần lớn ngân hàng trung ương hướng tới giữ lạm phát ổn định. Bài này giải thích lạm phát được đo lường như thế nào, vì sao các thước đo lõi quan trọng, và dữ liệu lạm phát tác động tiền tệ ra sao thông qua ảnh hưởng của nó lên kỳ vọng lãi suất.

Lạm phát là gì

Lạm phát là tốc độ tăng của mặt bằng giá chung theo thời gian. Khi lạm phát là 3% một năm, một giỏ hàng hóa có giá 100 một năm trước nay có giá khoảng 103. Giá giảm trên diện rộng trong nền kinh tế được gọi là giảm phát. Tốc độ lạm phát chậm lại, trong khi giá vẫn đang tăng, được gọi là giảm lạm phát (disinflation).

Lạm phát vừa phải, ổn định nhìn chung được xem là lành mạnh. Lạm phát cao bào mòn tiền tiết kiệm và khiến việc lập kế hoạch khó khăn. Giảm phát có thể làm giảm chi tiêu, vì người ta chờ giá xuống thấp hơn. Đó là lý do nhiều ngân hàng trung ương nhắm tới một tỷ lệ thấp và dương.

Lạm phát được đo lường như thế nào

Thước đo được theo dõi rộng rãi nhất là Chỉ số giá tiêu dùng, hay CPI. Các cơ quan thống kê theo dõi giá của một giỏ hàng hóa và dịch vụ mà một hộ gia đình điển hình mua, như lương thực, năng lượng, nhà ở, đi lại, quần áo và dịch vụ. Chỉ số được so sánh với mức của một năm trước để cho ra tỷ lệ hằng năm.

Lạm phát hằng năm (%) = (chỉ số năm nay − chỉ số năm trước) ÷ chỉ số năm trước × 100

Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): chỉ số là 200 một năm trước và hiện là 206. Lạm phát là (206 − 200) ÷ 200 × 100 = 3%.

Các báo cáo thường cũng thể hiện thay đổi hằng tháng. Số liệu hằng tháng biến động hơn, nhưng cho thấy hướng đi mới nhất sớm hơn.

Các thước đo khác gồm giá sản xuất, theo dõi chi phí của doanh nghiệp và có thể đi trước giá tiêu dùng, và các thước đo dựa trên chi tiêu cá nhân, mà một số ngân hàng trung ương ưa dùng cho mục tiêu của họ.

Lạm phát tổng thể và lạm phát lõi

Lạm phát tổng thể bao gồm mọi thứ trong giỏ hàng. Một số mức giá, đặc biệt là lương thực và năng lượng, dao động mạnh vì những lý do ngân hàng trung ương không kiểm soát được, như thời tiết hay nguồn cung dầu.

Lạm phát lõi loại bỏ những mặt hàng biến động đó để thể hiện xu hướng cơ bản. Ngân hàng trung ương thường theo dõi sát lạm phát lõi vì nó cho bức tranh rõ ràng hơn về việc áp lực giá có đang lan rộng trong nền kinh tế hay không.

Ví dụ minh họa (tình huống minh họa): lạm phát tổng thể giảm vì giá dầu giảm, nhưng lạm phát lõi tăng. Ngân hàng trung ương có thể vẫn lo ngại, vì xu hướng cơ bản đang đi lên. Thị trường có thể phản ứng mạnh hơn với con số lõi.

Rổ tổng thểLõimọi thứ khácThực phẩm, năng lượngkhông gồm thực phẩm, năng lượngTổng thể giảmgiá năng lượng giảmLõi tăngxu hướng nền đi lênNHTW có thể vẫn lothị trường có thể xem lõiVí dụ
Lạm phát lõi bỏ thực phẩm và năng lượng để cho thấy xu hướng nền, thứ ngân hàng trung ương thường theo dõi sát.

Lạm phát dịch vụ và tăng trưởng tiền lương cũng được theo dõi sát, vì chúng thường dai dẳng. Tiền lương tăng có thể đẩy giá dịch vụ lên, điều có thể giữ lạm phát ở mức cao lâu hơn.

Ngân hàng trung ương phản ứng như thế nào

Lạm phát định hình các quyết định của ngân hàng trung ương:

  • Lạm phát trên mục tiêu và đang tăng: ngân hàng có thể tăng lãi suất hoặc giữ ở mức cao. Đây là lập trường diều hâu.
  • Lạm phát gần mục tiêu: ngân hàng có thể giữ nguyên.
  • Lạm phát dưới mục tiêu và đang giảm: ngân hàng có thể cắt giảm lãi suất hoặc giữ ở mức thấp.

Ngân hàng trung ương nhìn về phía trước, vì thay đổi lãi suất cần thời gian để tác động đến nền kinh tế. Họ phản ứng với lộ trình lạm phát dự kiến, không chỉ với con số mới nhất.

Lạm phát tác động tiền tệ ra sao

Trong ngắn hạn, mối liên hệ thường đi qua lãi suất.

  1. Lạm phát cao hơn kỳ vọng.
  2. Thị trường kỳ vọng ngân hàng trung ương tăng lãi suất sớm hơn, hoặc cắt giảm muộn hơn.
  3. Đồng tiền có xu hướng mạnh lên.

Điều ngược lại xảy ra khi lạm phát thấp hơn kỳ vọng.

Dữ liệu cao hơndự báoKỳ vọng tăng lãi sớm,giảm lãi muộnĐồng tiềnxu hướng mạnh lênDữ liệu thấp hơndự báoGiảm lãi sớm hơn,tăng lãi muộn hơnĐồng tiềnxu hướng yếu điMức bất ngờ so với dự báo tạo ra biến động, không phải bản thân con số.
Dữ liệu làm đồng tiền biến động chủ yếu qua việc nó thay đổi kỳ vọng lãi suất.

Ví dụ minh họa (số liệu minh họa): dự báo kỳ vọng CPI hằng năm ở mức 3,0% tại một quốc gia mà ngân hàng trung ương đang tăng lãi suất. Con số thực tế là 3,4%, và lạm phát lõi cũng vượt dự báo. Trader định giá khả năng cao hơn về một lần tăng nữa, và đồng tiền mạnh lên so với các đồng tiền chính khác.

Trong những giai đoạn rất dài, lạm phát cao dai dẳng thường làm đồng tiền yếu đi, vì nó làm giảm sức mua của đồng tiền. Tác động dài hạn này chậm hơn và ít hữu ích cho giao dịch ngắn hạn.

Khi lạm phát không hỗ trợ đồng tiền

Quy tắc ngắn hạn có những ngoại lệ:

  • Nếu ngân hàng trung ương không được kỳ vọng sẽ phản ứng, chẳng hạn vì tăng trưởng rất yếu, lạm phát cao có thể không hỗ trợ đồng tiền.
  • Nếu lạm phát rất cao và thị trường nghi ngờ khả năng kiểm soát của ngân hàng, niềm tin có thể giảm và đồng tiền có thể yếu đi.
  • Nếu số liệu khớp chính xác với kỳ vọng, thị trường có rất ít điều để phản ứng.

Đọc một số liệu lạm phát

Các số liệu lạm phát được liệt kê trên lịch kinh tế kèm dự báo và con số kỳ trước. Vào ngày công bố:

  1. Nắm rõ mức đồng thuận cho lạm phát tổng thể và lõi, theo tháng và theo năm.
  2. So sánh con số thực tế với dự báo. Bất ngờ ở lạm phát lõi thường quan trọng hơn.
  3. Kiểm tra các điều chỉnh cho tháng trước.
  4. Xem gần đây ngân hàng trung ương mô tả lạm phát như thế nào. Nếu họ nói đang "theo dõi lạm phát dịch vụ", thành phần đó có thể quan trọng nhất.

Spread giãn rộng và giá có thể nhảy vọt lúc công bố. Bài học về giao dịch theo tin tức giải thích cách quản lý rủi ro đó.

Kỳ vọng lạm phát

Ngân hàng trung ương cũng theo dõi kỳ vọng của hộ gia đình, doanh nghiệp và thị trường về lạm phát trong tương lai. Nếu người ta kỳ vọng lạm phát cao, họ có thể đòi lương cao hơn và đặt giá cao hơn, điều có thể khiến lạm phát dai dẳng. Các khảo sát và thước đo từ thị trường trái phiếu theo dõi những kỳ vọng này. Kỳ vọng tăng lên thường khiến ngân hàng trung ương diều hâu hơn.

Những điểm chính

  • Lạm phát là tốc độ tăng giá; CPI là thước đo được theo dõi rộng rãi nhất.
  • Lạm phát lõi loại trừ lương thực và năng lượng để thể hiện xu hướng cơ bản.
  • Ngân hàng trung ương tăng lãi suất khi lạm phát trên mục tiêu và cắt giảm khi dưới mục tiêu.
  • Lạm phát cao hơn kỳ vọng thường hỗ trợ đồng tiền thông qua kỳ vọng lãi suất cao hơn.
  • Đọc lạm phát lõi, tổng thể, các điều chỉnh và trọng tâm của ngân hàng trung ương khi báo cáo lạm phát được công bố.

Kiểm tra mức độ hiểu bài

  1. 1. Lạm phát lõi thường loại trừ những gì?

    • A. Nhà ở và tiền lương
    • B. Giá lương thực và năng lượng
    • C. Tất cả dịch vụ
    • D. Chỉ hàng nhập khẩu
    Xem đáp án

    B. Giá lương thực và năng lượng

  2. 2. Lạm phát cao hơn dự báo ở một quốc gia mà ngân hàng trung ương đang lo ngại về giá cả. Phản ứng ngắn hạn điển hình của đồng tiền là gì?

    • A. Đồng tiền có xu hướng tăng do kỳ vọng lãi suất cao hơn
    • B. Đồng tiền luôn giảm
    • C. Không có phản ứng
    • D. Spread biến mất
    Xem đáp án

    A. Đồng tiền có xu hướng tăng do kỳ vọng lãi suất cao hơn

  3. 3. Một chỉ số giá tăng từ 200 lên 206 trong một năm. Tỷ lệ lạm phát hằng năm là bao nhiêu?

    • A. 0,3%
    • B. 3%
    • C. 6%
    • D. 30%
    Xem đáp án

    B. 3%

Nơi để thực hành

Hãy thực hành điều này trên tài khoản demo trước, không có tiền nào bị rủi ro.